Saturday, June 12 2021
ट्रेन्डिङ कोरोनाले बढायो आर्युेवेद औषधिको महत्व साउनपछि राष्ट्रिय जनगणनाको प्रस्ताव बढी शुल्क लिने अस्पतालमाथि उजुरी गर्न स्वास्थ्य मन्त्रालयको अनुरोध निषेधाज्ञामा जोखिम मोलेर धान रोप्दै किसान कोरोना सङ्क्रमण घट्यो जोखिम कायमै दशवटा भण्डारगृहमा करिब ३२ लाख मात्रा खोप सञ्चय गर्न सकिने वातावरण विनाशका कारक छन् ‘मानवीय व्यवहार’ गणतन्त्रको सफलताका लागि हाम्रो शैली र व्यवहार निरन्तर समीक्षाको विषय बन्नुपर्छ : देउवा बढ्यो बजेटको आकार: आगामी आर्थिक वर्षको बजेट १६ खर्ब ४७ अर्ब ५७ करोड बाइडेनद्वारा ६० खर्ब डलरको बजेट प्रस्तुत अब अनलाइन नवीकरण गर्नु नपर्ने नयाँ नक्सा र शान्तिवार्ता वर्ष २०७७ को महत्वपूर्ण सफलता हो : राष्ट्रपति

दुई सय रोपनीमा पानी–मकै

दुई सय रोपनीमा पानी–मकै

सङ्खुवासभा, जेठ २४ गते । सङ्खुवासभा जिल्लाको चिचिला गाउँपालिकाका कृषकले पानी–मकै लगाएका छन् । दुई सय रोपनी क्षेत्रफलमा पानी–मकै लगाइएको हो । अघिल्लो वर्षसम्म थोरै क्षेत्रफलमा मात्र लगाइएको पानी–मकै यस वर्ष गाउँपालिकाको साझेदारीमा ठूलो क्षेत्रफलमा लगाइएको हो । 
अत्यन्तै पौष्टिक तŒवयुक्त र स्वादिलो मानिने पानी–मकै उत्पादनका लागि गाउँपालिकाले वडा नं. ४ को मत्छे र धजे क्षेत्रलाई पकेट क्षेत्र घोषणा गरेको छ । पकेट कार्यक्रम सञ्चालनका लागि गाउँपालिकाले कृषकलाई १२ लाख रुपियाँ बराबरको अनुदान दिएको छ । उक्त बजेटबाट मकैको बीउ खरिदमा ५० र सिँचाइ व्यवस्थापनमा ८५ प्रतिशत कृषकलाई अनुदान दिएको हो । अनुदानसहितको पानी–मकै उत्पादन पकेट कार्यक्रममा २५ कृषक सहभागी रहेको चिचिला गाउँपालिका कृषि शाखाले जनाएको छ । 
पानी–मकैको उत्पादन बढाउने उद्देश्य राखेको गाउँपालिकाले यस वर्ष प्रतिरोपनी २५० किलोग्रामसम्म उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिएको छ । मुख्यगरी सिँचाइ व्यवस्थित बनाइएकाले अघिल्ला वर्षभन्दा यस वर्ष उत्पादन वृद्धि हुने गाउँपालिका अध्यक्ष पासाङ नुर्वु शेर्पाले बताउनुभयो । कृषकले यसअघि पनि प्रतिरोपनी दुई सय किलोग्रामसम्म उत्पादन गर्दै आएका थिए । पानी–मकैको मूल्य अहिले प्रतिपाथी (करिब चार किलोग्राम) तीन सयदेखि चार सय रुपियाँसम्म छ । यो मकै मधुमेहका बिरामीका लागि अन्य प्रजातिको मकैभन्दा लाभदायक भएको दाबी गरिएको छ । 
अन्यत्र कतै नफल्ने तर सङ्खुवासभाको चिचिला गाउँपालिकामा मात्र पानी–मकै उत्पादन हुने गरेको गाउँपालिकाको दाबी छ । यो प्रजातिको मकैका बारेमा आफूले पनि विभिन्न जिल्लामा खोजी गरेको र कृषि कार्यालयहरूमार्फत समेत खोजी गर्दा यो किसिमको मकै कतै फेला नपरेको गाउँपालिका अध्यक्ष शेर्पाले बताउनुभयो । 
पानी–मकैबारे सङ्खुवासभा आएपछि मात्र थाहा पाएको कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख गोविन्द आचार्यले बताउनुभयो । पानी–मकैबारे आफूले सुनेपछि नमुना सङ्कलन तथा अध्ययनका लागि कृषि प्राविधिक पठाएकोसमेत प्रमुख आचार्यले बताउनुभयो । मकैको दाना हेर्दा गणेश जातको जस्तो देखिए पनि पानीबिना नफल्ने भन्ने कुराले अन्योल बनाएको उहाँले बताउनुभयो ।

कसरी लगाइन्छ पानी मकै ?
पानी–मकै अन्यजस्तै उस्तै आकार र प्रकारको हुन्छ तर रोप्ने र गोडमेल गर्ने तरिका भने फरक छ । पानी–मकै कृषक काजीमान गुरुङका अनुसार यस मकैको बोटमा निरन्तर पानी लगाउनुपर्छ । मकैको बोटमा लगातार पानी बग्नुपर्ने भएकाले पर्याप्त सिँचाइ हुने क्षेत्रमा मात्र यो बाली लगाइन्छ । यस मकैलाई नियमित पानी आवश्यक भए पनि बोटमा पानी जम्नु हुँदैन । मकैको बोटमा पानी जमे बोट मर्ने तथा नबढ्ने समस्या हुन्छ । पानी नजम्नका लागि माटो भिरालो बनाउनुपर्छ । प्रत्येक बोटमा पानी नपुगे फल दिँदैन । 
पानी–मकैका लागि अतिरिक्त मल आवश्यक नपर्ने अर्को कृषक मीना राई बताउनुहुन्छ । यो मकैका लागि पानी नै मल भएकाले अरू मल लगाउने नगरेको उहाँको भनाइ छ । “पानीमा मल लगाए पनि बगाएर लगिहाल्छ, त्यही भएर मल लगाउने कुरै भएन । यसका लागि त पानी नै मल हो,” कृषक राईले भन्नुभयो । यसअघि मल लगाएर मकै लगाउँदा पनि खासै फरक नपरेको किसानले आफ्नो अनुभव सुनाएका छन् । यस प्रजातिको मकै करिब डेढ फुटको भएदेखि पाक्न थालेसम्मको अवधिमा पानी लगाइन्छ ।

कमेन्ट गर्नुहोस्