असोज ५ गते। विश्व समुदायले हरेक सेप्टेम्बर २१ मा अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति दिवस मनाउने गर्छ । जुन संयुक्त राष्ट्रसङ्ले शान्तिको सिद्धान्तप्रति आफ्नो प्रतिबद्धता बलियो बनाउने हिंसालाई अस्वीकार गर्ने र जनता तथा राष्ट्रहरूबीच संवाद, समझदारी र सहयोगलाई बढावा दिने अवसर हो ।
द्वन्द्वका कारणहरूलाई सम्बोधन गर्ने र समुदायहरूलाई स्थिरता र विकास हासिल गर्न सक्षम बनाउने अवस्थामा लगानी गर्ने आवश्यकता बढ्दै गएकाले विश्व शान्ति दिवस मनाउने गरेको जनाइएको छ ।
यस वर्षको शान्ति दिवसको विषयवस्तु शान्तिमा लगानी गर्नुहोस युद्धको अनुपस्थिति मात्र होइन सबैका लागि, सबै ठाउँमा, हरेक दिन शान्ति चाहिन्छ भन्ने रहेको छ । सुरक्षा, गरिमा, अवसर र सहयोगमा निर्मित सर्वव्यापी वातावरण हो जसलाई दिगो राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक लगानी चाहिन्छ भन्ने कुरामा जोड दिएको छ ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घले मानवजातीले सामना गर्ने चुनौतिहरूलाई सामूहिक रूपमा सम्बोधन गर्न शान्ति एउटा आवश्यक आधार हो भन्ने कुरामा जोड दिएको छ ।
विश्वका विभिन्न भागहरूमा सङ्कट र द्वन्द्वहरू जारी रहेकाले यस पृष्ठभूमिको विरुद्धमा, यस वर्षको सन्देशले विशेष महत्व लिएको जनाइएको छ ।
यसले द्वन्द्व रोक्ने, शान्तिपूर्ण माध्यमबाट विवाद समाधान गर्ने, शान्ति निर्माण प्रक्रिया कायम राख्न सक्षम संस्थाहरूलाई बलियो बनाउन महत्त्वपुर्ण भुमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
सन् १९८१ नोभेम्बर ३० मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय महासभाले यस अवसरलाई अपनाएपछि, संयुक्त राष्ट्रसङ्घले प्रत्येक वर्ष शान्ति निर्माण प्रयासहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्ने प्रक्रिया जारी राखेको छ । सरकार, सङ्गठन, समुदाय र व्यक्तिहरूलाई संवाद, सहिष्णुता, विविधता र मानव अधिकारको सम्मानको संस्कृतिलाई सुदृढ पार्न सहयोग गर्न तथा यस अवसरलाई युद्धविराम र सबै चलिरहेको द्वन्द्वमा हिंसाको अस्वीकारको लागि विश्वव्यापी पहल गर्न आह्वान गरेको छ ।
यसैबीच, संयुक्त राष्ट्रसङ्घले यस अवसरमा जारी सन्देशमा शान्तिको अवधारणा दैनिक जीवनमा सुरक्षा, गरिमा, अवसर र सहयोगलाई समेट्न युद्धको अनुपस्थितिभन्दा रहेको विषयमा जोड दिएको छ ।
शान्ति निर्माण वार्ता कोठा र सम्मेलन अडिटोरियममा मात्र नभइ विद्यालय, छिमेक, स्थानीय समुदाय र मानिसहरूबीचको दैनिक सम्बन्धमा पनि सुरु हुन्छ भन्ने कुरामा यसले जोड दिएको छ ।
यस अवसरमा जारी सन्देशमा, संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले शान्ति सम्मेलनको टेबलमा मात्र नभई कक्षाकोठा, छिमेकलगायतका विभिन्न स्थानमा मानिसहरूले खुला दिमाग र हृदयका साथ उपलब्धहुनु पर्ने औँल्याउदै सबैका लागि करुणा, समानता र मर्यादामा आधारित थप न्यायपूर्ण संसार निर्माण गर्न दैनिक प्रयास गर्न विश्वव्यापी आह्वान गर्नुभएको छ ।
यस सन्दर्भमा, शान्तिमा लगानीको महत्व एक दीर्घकालीन प्रक्रिया भएकाले यसमा संवादको लागि समर्थन, विधिको शासनलाई सुदृढ पार्न मानव अधिकारको संरक्षण गर्न शिक्षा, रोजगारी र आधारभूत सेवाहरूमा पहुँच प्रदान गर्न र असमानताहरूलाई अन्त्ये गर्न आवाश्यक रहेको जनाइएको छ जसले तनाव र द्वन्द्वको उत्पतीमा योगदान पुर्याउँछ ।
स्थायी शान्ति प्राप्त गर्नु द्वन्द्वका मूल कारणहरूलाई सम्बोधन गर्नुेपर्ने विषयमा जोडिएको छ । तिनीहरूले विकराल रुप लिएपछि तिनीहरूका नतिजाहरूसँग मात्र व्यवहार गर्न, द्वन्द्व रोकथाम, मध्यस्थता र संवादलाई शान्तिलाई अगाडि बढाउन अन्तरराष्ट्रिय प्रयासहरूमा आवश्यक प्रक्रिया भएको जनाइएको छ ।
यसैबीच, शान्ति निर्माण कुनै एक पक्षको जिम्मेवारी नभइ राज्य, अन्तरराष्ट्रिय र क्षेत्रीय सङ्गठन, नागरिक समाज, शैक्षिक र मिडिया संस्थाहरू, स्थानीय समुदाय र व्यक्तिहरूको संयुक्त प्रयास आवश्यक छ भन्ने कुरामा अन्तरराष्ट्रिय संयन्त्रहरुले पुनः जोड दिइरहेका छन् ।
यस जिम्मेवारीका लागि अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र मानव अधिकारको सम्मान, संवादका लागि ठाउँ उपलब्ध गराउनु, मध्यस्थता र मेलमिलाप प्रयासलाई समर्थन गर्नु, नागरिकहरूको सुरक्षा गर्नु र द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रमा मानवीय र विकास प्रयासका लागि आवश्यक स्रोतहरू उपलब्ध गराउनुका साथै समुदायहरूको उद्धारतालाई सुदृढ पार्नु आवश्यक रहेको जनाइएको छ ।
शान्तिरक्षा अपरेसनहरूले कठिन द्वन्द्व र स्थायी स्रोत र राजनीतिक समर्थनको आवश्यकताबाट उत्पन्न चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको अवस्थामा मध्यस्थता प्रयासहरू, शान्तिरक्षा र मानवीय सहयोगलाई समर्थन गर्न संयुक्त राष्ट्रसङ्घको भूमिकाले पनि यस्तो समयमा प्रमुख भूमिका खेलिरहेकोे छ ।
शान्ति स्थापनामा लगानी गर्नु अझ सुरक्षित भविष्यका लागि लगानी गर्ने एउटा गतिशिल प्रक्रिया भएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घले पुष्टि गरेको छ ।
यसको शान्तिमा लगानी गर्ने अवधारणाले शान्ति स्थापना सञ्चालन वा राजनीतिक मध्यस्थतामा प्रत्यक्ष खर्चभन्दा बाहिरका आयामहरू लिएको छ । यसमा जनता, समुदाय र संस्थाहरूमा लगानी, साथै शिक्षा, स्वास्थ्य, गरिबी न्यूनीकरण र विस्तारित रोजगारीका अवसरहरू समावेश छन् । जसले समुदायहरूको सङ्कट सामना गर्ने क्षमतालाई बलियो बनाउन सक्छ ।
यसको विपरीत, सन्देशले आफ्नो स्थानीय समुदाय, विद्यालय र छिमेकमा शान्तिका लागि काम गर्ने मानिसहरूको साहसबाट प्रेरणा लिन आह्वान गर्दछ भने विश्वका नेताहरूलाई भविष्यमा लगानी गर्न आह्वान गर्दछ जसमा सबै मानिसहरू अनुकूलतामा बाँच्न सक्छन् ।
सुरक्षा र शान्तिका विज्ञहरूका अनुसार दिगो विकासका लक्ष्यहरुसँग विश्वशान्ति नजिकबाट जोडिएको जनाइएको छ । रासस/क्यूएनए
कमेन्ट गर्नुहोस्